این هواشناسی مستقل است

توده هوا

نویسنده :علیرضا دادگر

تعریف توده هوا 

حجم عظیمی از هوا می باشد که  خصوصیات فیزیکی آن به ویژه دما -رطوبت و فشار در سطح افقی برای صدها کیلومتر تقریباً مشابه باشد .ماهیت توده هوا به دلیل اختلاف فشار در مسیر حرکتش دستخوش تغییرات می شود

ماهیت توده هوا

توده هوا حجم عظیمی از هوای جو است که خصوصیات فیزیکی ان در درجات افقی ثابت باشد .
یکنواختی توده هوا اساسا در رابطه با دما ومقدار بخار آب آن می باشد .
اندازه گیری توده ها با ادوات مخصوص اندازه گیری امکان پذیر است 
همچنین گاهی اوقات وجود انها  قابل حس است 
به عنوان مثال  پس از یک روز بارانی هنگامی که آسمان رو به صافی می گذارد هوایی خنک و اغلب خشک تا مدتی بر منطقه غالب می گردد .
از نظر پیش بینی وضع هوا اگاهی از شرایط داخل توده های هوا وسمت سوی حرکتی که دارند به همراه تغییراتی که طی مسیر حرکت در آنها رخ میدهد حائز اهمیت است 

منشا توده های هوا

یک توده هوا دارای خصوصیات اولیه مخصوص به خود می باشد که این خصوصیات به محلی که توده از آنجا نشات گرفته است مربوط می باشد .
برای انکه یک توده هوا شکل گیرد لازم است تا مدتی طولانی بطور ساکن در یک منطقه بماند و یا اینکه بر روی آن (چرخش )نماید وبا این کار دما -رطوبت مشخص به خود را بدست می آورد.
مشخص است که برخی نقاط دنیا برای تشکیل توده های هوا شرایط بهتری را دارند لذا به این مناطق سرچشمه می گویند 
سرچشمه توده های هوا به صورت کمربندهایی است که با بادهای(غربی) مشخص می شوند 
 خواندن چند مثال زیر خالی از لطف نیست

کمربندی در امتداد مدار کم فشار جنب قطبی و کمربندی دیگر در امتداد ودر جنوب مدارهای اسبی قرار دارد .تفاوت اصلی بین توده های هوایی که در این دومنطقه شکل میگیرد در دما ورطوبت می باشد .
با مثال گفته شده اینگونه برداشت می شود که هر توده هوای برخاسته از هر منطقه  خصوصیات ویژه خود را داراست 
توده های هوای سرد شمالی (توده هوای  قطبی)
توده  های هوای گرمی که از عرضهای جغرافیایی پایین سرچشمه میگیرند (توده های هوای مدارگانی یا حاره ای)
از نمونه های توده هوا می باشند 
به علاوه محل شکل گیری این توده ها (بر روی دریا یا بر روی خشکی )نیز اهمیت دارد چراکه تودها میتوانند خشک یا مرطوب باشند 
به عنوان مثال هوای خشک قطبی که بر روی زمین شکل گرفته است راهوای قطبی قاره ای و هوایی را که بر روی اقیانوس شکل گرفته است  هوای قطبی دریایی می نامند این تقسیم بندی در خصوص توده های هوای مدارگانی نیز صدق میکند 

توده هوای شمالگان وتوده هوای استوایی به ترتیب در منتها الیه شمال ومنطقه استوایی تشکیل می شوند 



تقسیم بندی توده های هوا 

توده هوای استوایی
منشا آن مناطق گرم استوایی می باشد نماد اختصاری آن (E) است و دارای دما ورطوبت بالا می باشد

توده هوای قاره ای 
منشا آن مناطق  قاره ای نیمه قطبی است و آن راباعلامت (cP) می شناسند و {داری خواص} زیر است .
1-دمای کم(گرم شونده با حرکت به سمت جنوب )
2-رطوبت کم وثابت

توده هوای دریایی 
منشا آن مناطق نیمه قطبی ومنجمد دریایی است وآن را با علامت (mp) می شناسند و{دارای خواص} زیر است 
1- دمای کم گرم شونده با حرکت خود 
2-رطوبت زیاد تر 

توده هوای شمالگان 
منشا آن مناطق قطبی است و آن را با علامت (A) می شناسند ودارای خواص زیر است .
1-دمای کم 
2-رطوبت نسبی زیاد در فصل تابستان 
3-رطوبت ویژه کم 
$-در زمستان سرمایش ایجاد می کند 

توده هوای مدارگانی دریایی
منشا آن مناطق نیمه گرمسیری اقیانوسی و پرفشار است و دارای علامت (mT) است که خواص آن به شرح زیر است 
1-دمای نسبتا زیاد 
2-رطوبت ویژه ونسبی بالا  


حرکت توده های هوایی

گردش معمولی هوا سبب به حرکت درآمدن توده های هوا می شود 
پس از آنکه توده هوا تشکیل شد ممکن است بخشی یا تمام آن به حرکت در آید و از سرچشمه خود دور شود 
به عنوان مثال در خصوص  توده هوای سرد شمالگان  زبانه هایی از هوای سرد به سمت عرضهای جنوبی تر جغرافیایی به راه می افتاد وسرمایش ایجاد میکند 
طبیعی است مناطقی که  خارج از محدوده سرچشمه توده هوا قرار دارند  ثبات آب وهوایی کمتری دارند 
وبرعکس منطقی که بطور کامل در داخل سرچشمه های توده های اب وهوا قرار دارند آب وهوایی با ثبات تر دارند 
همچنین بر اثر حرکت توده های هوا غالبا خواصشان تغییر می یابد . ماهیت این تغییر بستگی به وضعیت سطحی دارد که  تودهای هوا از آن عبور میکند 
شاید با گفتن جمله بالا این سوال به ذهن برسد که آیا ممکن است توده هوای قطبی قاره ای پس از عبورش از سطح دریا به توده هوای قطبی دریایی تبدیل شود ؟درخصوص توده های مدارگانی چطور!؟
در پاسخ بله .به راستی که این چنین است

ویژگی توده هوای سرد یا گرم

همانگونه که گفته شد ماهیت توده های اب وهوایی به محل تشکیل آنها بستگی دارد اگر یک بسته هوا از روی یک سطح سرد عبور کند یعنی دمای زیرین آن سردتر از دمای توده هوا باشد به آن توده هوای گرم گفته می شود .و اسم این توده با علامت w همراه خواهد بود 
اگر سطح زیر نسبتا گرم باشد توده هوا به عنوان یک توده سرد در نظر گرفته می شود که علامت(K) نیز به ان اضافه  می شود 
منشا توده های هوای گرم  از مناطق حاره ای است که به طرف عروض جغرافیایی بالا در حرکتند 
اثر سطح سرد بر روی توده های هوایی این است که از قسمت پایین به بالا آن سرد می کند .
سرد شدن یکنواخت هوا توسط سطح سرد باعث ایجاد طبقات مختلف در توده هوا  می شود بی انکه  حرکتی عمودی ویا تلاطمی در داخل آن ایجاد گردد .در نتیجه اگر ابری وجود داشته باشد  به صورت لایه لایه می باشد واگر بارانی هم ببارد بصورت نم نم خواهد بود معمولا مه نیز مشاهده می گردد .

.توده های هوای سرد و خشک قطبی یا سیبری پس از عبور بر فراز هوای گرم مرطوب  دریای خزر مرطوب می شونددر این هنگام جابجایی و تلاطم به سرعت در هوای سرد توسعه پیدا میکند وابرهای نوع کومولی شکل می گیرد . هوای مرطوب شده با دیواره کوهستان های البرز برخورد نموده وصعود می کند در  این هنگام  بارش در جانب شمالی رشته کوه آغاز می گردد و هوای خشک وگرم در سمت جنوبی کوه های البرز سقوط می نماید 


نوع مطلب : آموزش هواشناسی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()