این هواشناسی مستقل است

کمفشار و پرفشار (آشنایی با مراکز فشار در هواشناسی)

نویسنده :علیرضا دادگر

سامانه_کمفشار 
دینامیکی  ساختار سامانهای کمفشار دینامیکی جالب است آن ها بر اثر صعود دینامیکی هوا شکل می گیرند دارای هسته ای سرد میباشند  (کمفشار های مدیترانه اغلب دینامیکی هستند وهسته ای سرد دارند ممکن است  در همان منطقه شکل گیرند یا محل عبور امواج ناشی از اطلس شمالی باشد 

سامانه_پرفشار 
 هنگام فرونشینی هوای گرم  مرکز پرفشاری شکل میگیرد که اغلب هسته ای سرد دارد

                     مقاله ای در خصوص گردش هوا پیرامون مراکز فشار (اینجا ببینید)



در تصویر زیر  مشاهده میشود ضمن حرکت پادساعتگرد هوا در کمفشار  همگرایی در سطوح بالا  باحركت عمودی  رو به پایین ( نشست ) و واگرایی در سطوح بالا
با حركت عمودی به سمت بالا (صعود ) همراه است . به بیان دیگر، مركز كم فشار سطح زمین درست در زیر منطقه
واگرایی موج و مركز پر فشار سطح زمین درست در زیر منطقه همگرایی موج سطح بالا قرار گرفته است

آموزش 



تقسیم بندی کمفشار ها


کمفشار ها را می توان از نظر داشتن جبهه یا نداشتن جبهه به 2 دسته تقسیم کرد 

الف )کمفشارهایی که جبهه ندارند 
این کمفشارها خود به تعدادی دیگر تقسیم بندی می شوند که انها را  باحروف (a-b-)مشخص و توضیح داده می شود البته با توجه به سنگین شدن حجم مطالب از 4 نوع تنها به معرفی 2 نوع خواهیم پرداخت

نوع a) کمفشار های حرارتی هستند وهمانطور که گفته شد در فصول گرم سال بر اثر گرمایش سطح زمین پدید می آیند 
در طول فصل تابستان در عرض
های جغرافیایی جنب حاره ای شکل می گیرند که در فصول انتقالی عمدتاً در ساعات روز بواسطه گرمایش سطح زمین
تشکیل شده ودر ساعات شب بواسطه سرمایش تابشی ضعیف شده ویا ناپدید می شوند

معمولاً میزان فشار سطحی در مرکز این کم فشارها حدود۳ الی۱۰ هکتوپاسکال از مناطق
مجاور پائین تر است. اختلاف حرارتی زیاد در طی ساعات شبانه روز موجب می گردد تا کم فشارهای حرارتی
دارای یک وردش روزانه فشار باشند. بدین ترتیب که در ساعات صبح وقبل از طلوع خورشید حداکثر فشار سطحی
و در ساعات بعدازظهر بواسطه تقویت حرکت بالاسوی ناشی از واگرایی در بالای کم فشارها حداقل فشار سطحی
و حداکثر ضخامت در کم فشارهای حرارتی قابل مشاهده است
محدوده فعالیت این نوع کمفشار ها در شمال آفریقا -شمالغرب هند-غرب پاکستان -عربستان ویمن -بخشهایی از ایران جنوب غرب ایالات متحده آمریکاو بخشهای جنوبغربی افریقا می باشد   


نوع b)   هاریکنها (تایفون) این کمفشار ها مخصوص مناطق حاره ای گرم اقیانوس ها  می باشند و انرژی خود را از گرمای نهان حاصل از تبخیر  بر روی اقیانوسهای گرم میگیرند
قطرشان میتواند تا 650 کیلومتر برسد در حالی که یک سیلیکون کامل می تواند تا 2 برابر این اندازه قطر داشته  باشد .
هاریکن ها به اب های سرد حساسند و هنگام  ورودشان به آب های سرد ضعیف می شوند واز بین میروند 
دمای 27 درجه  سطح ابهای اقیانوس برای  شکل گیرشان مناسب است (شکل  ب-1)

 
شکل ب-1 (طوفان حاره ای گونو سال 2007میلادی در دریای عرب)

سیکلون ها  

سیکلونها که دارای جبهه های سرد و گرم هستند  بین ۱۵۰۰ الی ۳۰۰۰ کیلو متر قطر دارند و بنا به
شدت جریان در لایه های میانی تروپوسفر به طورمتوسط ۶۰۰ الی ۱۲۰۰ کیلو متر را در هر روز به سمت شرق
طی می کنند و عمری برابر با ۴ الی ۵ روز دارند



تفکیک ودسته بندی مراکز کمفشار وپرفشار از نظر دینامیکی بودن یا حرارتی بودن

مراکز فشار حرارتی  همانطور که گفته شد به دو شکل پرفشار حرارتی وکمفشار حرارتی وجود دارند 
کمفشارهای حرارتی هسته گرم  و پرفشارهای حرارتی هسته سرد 

مراکز فشار دینامیکی

مراکز فشار دینامیکی نیز به دو شکل کمفشار و پرفشار دیده می شوند 

چرخندها نمونه ای از مراکز کمفشار دینامیکی میباشند که در  عرضهای برون حاره شمالی وجنوبی رخ دادشان طبیعی است 
واژه چرخند در هواشناسی ایران مرسوم میباشد ومعادل کلمه سیکلون می باشند
کمفشارهای مدیترانه ای نیز اغلب دینامیکی هستند و هسته ای سرد دارند
پرفشارهای جنب حاره نیز از دیگر مراکز دینامیکی فشار می باشند که در عرضهای 25 تا30 جغرافیایی در دونیمکره شمالی وجنوبی گسترش می یابند 
پرفشارهای جنب حاره که 3 حالت آن بصورت مختصر توضیح داده میشود دیدن مطاب پیرامون پرفشار جنب حاره 


1)پرفشار جنب حاره ای اقیانوسی که هسته ای سرد دارد و در تراز تحتانی قرار میگیرد
2)پرفشار های جنب حاره ای هسته گرم که در تراز میانی قرار دارند
3) پرفشار های جنب حاره ای که هسته گرم دارند و در تراز فوقانی قرار دارند



زمان بندی تشکیل و مدت پایداری هر یک  از مراکز فشاری

مراکز فشار فصلی   
کمفشارهای حرارتی وپرفشارهای حرارتی از جمله مراکز فشار فصلی میباشند چنانچه  در زمان آموزش نیز گفته شد که فعالیت  کمفشارهای حرارتی در ماه های گرم سال است 
اما پرفشارهای حرارتی که بر اثر سرد شدن سطح زمین بوجود می آیند برخلاف کمفشارهای حرارتی زمان فعالیت رسمی آنها پاییز وزمستان است (به عنوان مثال پرفشار سیبری )- مقاله ای در خصوص پرفشار سیبری وجود دارد  (مطالعه کنید) 
دامنه فعالیت این پرفشارها در شمال سیبری-شمال آمریکا -شمال منطقه گیرلند  وقاره جنوبگان و بر فراز کوهستان های سرد برفگیر در فصل زمستان  است .
پرفشار جنب حاره ای مونسونی در بهار وتابستان و پرفشار جنب حاره ای تبت در بهار وتابستان نمونه دیگری از مراکز فشار فصلی میباشند 
مراکز فشار سالانه 
برخی از مراکز فشار فعالیت سالانه دارند .نمونه این مراکز می توان به پرفشار های جنب حاره ای کلاسیک -پرفشارهای جنب حاره ای اقیانوسی وکمفشارهای دینامیکی شبه دائمی جنب قطبی اشاره کرد

مراکز فشار روزانه 
چرخندهای دینامیکی برون حاره و واچرخندهای دینامیکی برون حاره 4الی 7 روز میتوانند عمر کنند 
کمفشارهایی که از سمت غرب وجنوب غرب وارد کشورمان میشوند در این دسته جای دارند 

هاریکن ها با متوسط عمر  5 روز جزو دسته مراکز فشار روزانه هستند 
کمفشارهای باد پناهی با عمر1الی 2 روز عمر کوتاهی دارند 
کمفشارهای باد پناهی ا در شرق رشته کوههای مرتفعی همچون راکی، آند، و در جنوب
کوههای آلپ شکل می گیرند و اندازه آنها به ارتفاع کوهها و شدت جریان در لایه های میانی تروپوسفر وابسته
است


*****
واتر اسپات ها و تورنادوها عمری کوتاه دارند



اختلاف سیستم های فشاری حرارتی ودینامیکی 

سیستم های فشاری دینامیکی  با جریانات هوای ایجاد کننده آنها حرکت می کنند همانند موج هایی که  از سمت غرب و جنوبغرب در فصل پاییز وزمستان وارد کشور میشود
اما سیستم های فشاری حرارتی تقریبا بی حرکت هستند
می دانیم که حرکت سامانهای  فشاری دینامیکی  غربی -شرقی  است مگر اینکه مانعی چون بلاکینگ بر سر راه آنها  باشد 

سامانه های فشاری حرارتی معمولا بدون پدیده هستند در حالی که سامانه های دینامیکی دارای پدیده می باشند 

عمر سامانه های حرارتی فصلی است در حالی که سامانه های دینامیکی به طور متوسط 4الی 7  ودر برخی 10 روز میتوانتد عمر کنند .


دانشنامه هواشناسی
رده ها فشارجو- هواشناسی- ترمودینامیک جوی -آموزش هواشناسی - مبحاث عمومی هواشناسی -کمفشار و
پرفشار






نوع مطلب : آموزش هواشناسی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()